Mleczko pszczele

Mleczko pszczele to substancja, którą odżywia się królowa – matka pszczela. Poznaj właściwości, zastosowanie i efekty po spożywaniu mleczka pszczelego. Dowiedz się jak powstaje, gdzie kupić prawdziwe mleczko pszczele oraz jaka jest jego cena.

Mleczko pszczele jest alergenem. Może wywoływać reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny – szczególnie u osób z astmą, alergią na produkty pszczele lub atopią.
Nie podawaj mleczka pszczelego niemowlętom i małym dzieciom bez konsultacji z pediatrą. Artykuł ma charakter informacyjny. Autor jest pszczelarzem z ponad 10-letnim doświadczeniem (właściciel Pasieki Miodowe Wzgórze), nie lekarzem. Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani zalecenia terapeutycznego.

Czym jest, jak powstaje, właściwości i zastosowanie mleczka pszczelego

Mleczko pszczele od wieków bywa nazywane „eliksirem młodości” – choć to określenie tradycyjne, nie naukowe. Wystarczy zwrócić uwagę, że z tego samego jajeczka może się wykluć w ulu zwykła pszczoła robotnica lub królowa. Sekret tkwi oczywiście w sposobie karmienia. Matka pszczela od samego początku karmiona jest mleczkiem pszczelim, czyli galaretowatą substancją wytwarzaną przez pszczoły robotnice. Zwykłe pszczoły oraz trutnie karmione są niezwykle wartościowym eliksirem młodości zaledwie przez 3 pierwsze dni. Aby w pełni uzmysłowić sobie jakie właściwości ma mleczko pszczele wystarczy zwrócić uwagę na długość życia zwykłych pszczół oraz królowej. Pszczoły robotnice w zależności od pory roku żyją w sezonie do kilkudziesięciu dni, a w okresie zimowym do 8-9 miesięcy. Matka pszczela, która przez całe życie karmiona jest mleczkiem pszczelim żyje do 4-5 lat. Nie można przenosić tych obserwacji bezpośrednio na ludzi. Biologia pszczół i człowieka jest fundamentalnie różna, skłania jednak do myślenia.

Mleczko pszczele znane jest od dawna medycynie ludowej. To gęsta, papkowata, mleczna substancja o kremowej barwie i piekącym, lekko kwaśno-octowym smaku. Ma specyficzny aromat, który z pewnością na długo pozostaje w pamięci. Doświadczony pszczelarz po smaku mleczka może rozpoznać, czy matecznik obciągnięty przez pszczoły ma charakter rójkowy czy cichej wymiany. Mateczniki rójkowe mają intensywnie kwaśny i ostry smak oraz zapach.

Bogaty skład chemiczny

Pszczele mleczko ma kwaśny odczyn z pH od 3,4 do 4,3. Składa się przede wszystkim z:

• wody około 65%,
• białka około 12% (albumin i globulin, zawiera do 25 aminokwasów z czego 10% jest doskonale wchłanialna przez ludzki organizm),
• cukrów około 12% (głównie fruktoza i glukoza, w mniejszej ilości gencjobioza, sacharoza i maltoza),
• lipidów około 5%
• pozostałe 6% to przede wszystkim: hormony (neurohormon acetylocholiny, hormony płciowe: estradiol, progesteron i testosteron), enzymy (amylaza, inwertaza, proteaza), witaminy, kwasy organiczne (odpowiedzialne za kwaśny smak) oraz sole mineralne. Zawartość witamin (witamina A, PP, B1, B2, B6, B12, C, D, E, biotyna, kwas pantotenowy, kwas nikotynowy, kwas foliowy.) jest większa niż w popularnym miodzie czy pyłku kwiatowym. Bogate jest w mikro oraz makro-elementy: potas, kobalt, żelazo, cynk, miedź, fosfor, mangan, magnez, siarkę, chlor, bizmut, nikiel, arsen, krzem.

Właściwości:

• zwiększa odporność na infekcje
• poprawia sprawność fizyczną oraz intelektualną
• uzupełnia codzienne dietę w witaminy i związki mineralne
• posiada właściwości bakteriobójcze i bakteriostatyczne (nawet w rozcieńczeniu 1:1000).
• przyspiesza 3-krotnie czas zrastania się złamanych kości (badania przeprowadzano na królikach)

Najważniejszą właściwością mleczka pszczelego jest przede wszystkim odnowa tkanek miękkich. Badania naukowe potwierdziły przedłużenia życia aż o 30% u badanych zwierząt, którym podawano mleczko (źródło *3, *5 – E. Hołderna-Kędzia, B. Kędzia). Produkt pszczeli zwiększa przemianę materii, podnosi poziom hemoglobiny i erytrocytów, skraca czas gojenia ran i oparzeń. Charakteryzuje się dużą wartością odżywczą.

Tradycyjne zastosowania mleczka pszczelego w literaturze apiterapeutycznej

W polskiej i międzynarodowej literaturze apiterapeutycznej (źródła 3-6) mleczko pszczele jest opisywane w kontekście wielu zastosowań. Poniżej przedstawiam je z zaznaczeniem poziomu dowodów naukowych:

Zastosowania z pewnymi dowodami przedklinicznymi (in vitro lub na zwierzętach):

• właściwości przeciwbakteryjne – royalizyna i kwas 10-HDA wykazują aktywność wobec wybranych szczepów bakterii w warunkach laboratoryjnych
• właściwości przeciwzapalne – obserwowane w badaniach na zwierzętach
• wpływ na profil lipidowy – niektóre badania sugerują wpływ na poziom cholesterolu u zwierząt
• właściwości antyoksydacyjne – potwierdzone in vitro

Zastosowania opisywane w tradycji apiterapeutycznej (brak lub słabe dowody kliniczne):

• wspomaganie pracy serca i układu krążenia
• wspieranie rekonwalescencji po chorobach
• poprawa koncentracji i samopoczucia
• wspomaganie przy stanach wyczerpania fizycznego

W badaniach laboratoryjnych (in vitro) z lat 90. wykazano, że mleczko pszczele w odpowiednich stężeniach może hamować wzrost niektórych szczepów bakterii (źródło 3). Są to jednak wyniki uzyskane w warunkach laboratoryjnych. Nie oznaczają, że spożywanie mleczka pszczelego leczy infekcje bakteryjne u ludzi. Choroby bakteryjne wymagają leczenia antybiotykowego pod nadzorem lekarza.

Jak stosować?

W literaturze apiterapeutycznej (źródła 3-6) podaje się, że mleczko pszczele najlepiej przyswajane jest na czczo. Rano na 2-3 godziny przed jedzeniem lub wieczorem 2-3 godziny po ostatnim posiłku. Mleczko pszczele najlepiej trzymać pod językiem przez kilka minut. Tradycyjnie stosowane dawki dla osób dorosłych to 50–300 mg dziennie, w kuracji trwającej 3–8 tygodni raz lub dwa razy do roku.

⚠️ Przed rozpoczęciem suplementacji mleczkiem pszczelim skonsultuj się z lekarzem — szczególnie jeśli masz astmę, alergie, choroby autoimmunologiczne lub przyjmujesz leki

Zaleca się regularne spożywanie wszystkich produktów pszczelich: oprócz mleczka są to przede wszystkim:

• miód
• pyłek pszczeli
• propolis

Efekty po spożywaniu mleczka pszczelego

Osoby stosujące mleczko pszczele często opisują subiektywną poprawę samopoczucia, poziomu energii i koncentracji. W literaturze apiterapeutycznej (źródła 3-6) przypisuje się mu także właściwości wspierające rekonwalescencję po chorobach i stanach wyczerpania.

Moje osobiste doświadczenie: regularnie spożywam mleczko w sezonie pasiecznym (maj-lipiec) bezpośrednio z mateczników. Subiektywnie odczuwam poprawę samopoczucia, choć nie jestem w stanie oddzielić wpływu mleczka od ogólnego wpływu pracy na świeżym powietrzu i kontaktu z pszczołami.

Jak pozyskuję mleczko pszczele?

Mleczko pszczele pozyskuję od pierwszej dekady maja do trzeciej dekady lipca. Pszczoły w tym okresie tworzą mateczniki, z których chcą wychowywać matki pszczele. W 1 rodzinie pszczelej może być od kilku do kilkunastu lub kilkudziesięciu mateczników, z których można pobierać mleczko. Przyszłe królowe są intensywnie karmione mleczkiem. Aby pozyskać zaledwie 1 gram mleczka potrzeba aż 5 mateczników.

Mleczko pszczele zużywane jest przez pszczoły na bieżąco, dlatego nie jest przez nie w żaden sposób konserwowane jak miód czy pierzga. Przechowywane w nieodpowiednich warunkach żółknie i wysycha tracąc przy tym swoje cenne właściwości. Szkodliwa jest oczywiście wysoka temperatura oraz światło. Mleczko należy przechowywać w szczelnym pojemniku:

• w temperaturze pokojowej zachowa świeżość do 3 dni
• w temperaturze od 0 do 5 stopni C zachowa świeżość do roku.

Od maja do lipca spożywam świeże mleczko pszczele wydłubując je za pomocą dłuta pszczelarskiego oczywiście prosto z mateczników. Natomiast na zimę konserwuję przede wszystkim w miodzie lub nalewce. W nalewce z mleczka stosuję proporcje 10% mleczka w 40% alkoholu. Miksturę przechowuję w szczelnym pojemniku w ciemnym miejscu do 1 roku. Natomiast do miodu daję 2% mleczka pszczelego, czyli przykładowo słoik 1kg płynnego miodu wzbogacam 2 gramami mleczka. Miód z mleczkiem pszczelim przechowuję w ciemnym miejscu także do roku.

Gdzie kupić prawdziwe mleczko pszczele? Cena mleczka pszczelego

Mleczko pszczele możesz z pewnością kupić w aptekach bądź w sklepach ze zdrową żywnością. Występuje one w formie syropu, tabletek bądź kapsułek. Mając na uwadze niską trwałość oraz delikatność, warto kupować mleczko pszczele prosto od zaufanego pszczelarza. Nie będzie to jednak zadanie łatwe, ponieważ mało który pszczelarz zajmuje się zbieraniem mleczka pszczelego.

Cena mleczka pszczelego miodzie w sezonie 2025/2026 waha się od 90 do 120 zł za 1kg miodu. Cena nie powinna oczywiście stanowić wyznacznika zakupu, lecz zaufanie do pszczelarza lub do sklepu, który sprzedaje cudzy towar. Bardzo trudno domowym sposobem stwierdzić obecność i jego % w miodzie pszczelim.

Mleczko pszczele dla dzieci

Nie podawaj mleczka pszczelego niemowlętom bez konsultacji z pediatrą. Mleczko pszczele jest alergenem i może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u małych dzieci – szczególnie z predyspozycjami atopowymi.

W literaturze apiterapeutycznej (źródło 6) podaje się orientacyjne dawki mleczka pszczelego dla dzieci: 25–150 mg dziennie, w zależności od wieku. Przed podaniem mleczka dziecku skonsultuj się z pediatrą i upewnij się, że dziecko nie jest uczulone na produkty pszczele.

Przeciwwskazania u dzieci:

• wiek poniżej 1 roku życia (ryzyko botulizmu przy produktach pszczelich)
• astma dziecięca
• alergia na produkty pszczele
• atopowe zapalenie skóry (podwyższone ryzyko reakcji alergicznej)

Źródła:

1. „Pozyskiwanie mleczka pszczelego metodą intensyfikacji produkcji pasiecznej”, M. Siuda, J. Wilde, J. Bratkowski; Biuletyn Naukowy, Nr 18, 2002r.
2. „Mleczko pszczele, Żyjmy dłużej”, A. Paciorek; 11/1999r.
3. „Leczenie produktami pszczelimi”, E. Hołderna-Kędzia, B. Kędzia; Warszawa 1994r.
4. „Naturalne leki z ula”, E. Hołderna-Kędzia, B. Kędzia; Warszawa 1991r.
5. „Skład oraz właściwości biologiczne i lecznicze mleczka pszczelego”, E. Hołderna-Kędzia, B. Kędzia; Pasieka, Nr 4/2006r.
6. „Pszczela apteczka. Apiherba”, E. Kałużny; Leszno 1992r.
7. Zdjęcie główne https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_jelly
8. Ramadan MF, Al-Ghamdi A., „Bioactive compounds and biological activities of royal jelly: A review”, Journal of Functional Foods, 2012, 4(1):39-52
9. Shirzad M. et al., „The Role of Royal Jelly in Immunomodulation”, MDPI Molecules, 2020

Aktualizacja 13 marca 2026 r.